To pospolite warzywo 🧄 to nasz naturalny antybiotyk 💊 (silniejszy nawet niż penicylina!!! 😱). Poza tym jest jedną z podstawowych przypraw w każdej kuchni oraz cenną rośliną leczniczą 🌱

• zawiera witaminy z grupy B, C, prekursora wit. A, sole mineralne takie jak potas, wapń czy magnez oraz niezbędne, lecz rzadkie mikroelementy - kobalt, chrom, nikiel
• zwalcza i zapobiega infekcjom wirusowym układu oddechowego 🦠🩺
• hamuje rozwój bakterii
• działa przeciwgrzybiczo 🍄🚫
• poprawia odporność organizmu ⚔️
• posiada właściwości hipoglikemiczne (obniżające poziom cukru we krwi ⬇️) - szczególnie zalecany osobom z insulinoopornością czy cukrzycą typu II
• zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwory 🦞
• obniża poziom cholesterolu całkowitego oraz ciśnienie tętnicze krwi 🩸 osób z nadciśnieniem ❤️

 

Tym kluczowym, aktywnym biologicznie związkiem, który odpowiada za szerokie spektrum działania m.in. antybakteryjnego 🚫 i przeciwgrzybicznego 🍄🚫 czosnku 🧄 jest allicyna.

 

Działanie przeciwdrobnoustrojowe 🦠

Allicyna wykazuje aktywność podobną do antybiotyku 💊 W badaniach in vitro czosnek 🧄 okazał się być najsilniejszą z powszechnie stosowanych przypraw 🧂 w przypadku hamowania wzrostu szkodliwych bakterii 🧫, zaburzających równowagę flory jelitowej. Ekstrakt z surowego czosnku 🧄podawano szczurom 🐀 albinosowym przez okres 4 tygodni. Po tym czasie nastąpił u nich znaczny spadek całkowitej liczby paciorkowców, bakterii z grupy coli, bakterii Lactobacillus, tlenowców oraz beztlenowców. Ogółem tlenowce były bardziej podatne na stężenie allicyny w jelitach niż beztlenowce. Nie zaobserwowano jednak takiego działania przy zastosowaniu gotowanego wyciągu z czosnku 🧄 Działanie allicyny słabnie również w miarę przechodzenia przez jelita, co może być wynikiem obecności w nich czynników redukujących, niestabilności tego związku bądź zachodzących reakcji między innymi spożytym produktami.

In vivo wykazano właściwości przeciwbakteryjne wyciągów wodnych z czosnku pospolitego 🧄 (Allium sativum) skierowane przeciwko zarówno bakteriom Gram-ujemnym, jak i Gram-dodatnim flory przewodu pokarmowego. Prócz tego, wyciąg ten hamował także florę bakteryjną oporną na działanie niektórych antybiotyków 💊

Allicyna posiada działanie przeciwbakteryjne przeciwko Helicobacter pylori. Bakteria ta jest uważana za jedną z głównych przyczyn wrzodów żołądka oraz dwunastnicy, a także raka 🦞 żołądka. Przeprowadzone in vitro badania pokazały, że H. pylori, oporna na wiele antybiotyków 💊, jest wrażliwa na wyciąg z czosnku 🧄, nawet w niskich stężeniach (2-5 mg ekstraktu/ml, 40 ug allicyny/ml). Wystarczy spożywać ząbki czosnku 🧄 średniej wielkości, aby uzyskać taki efekt.

Zbadano skuteczność hamującego wpływu ekstraktu czosnkowego 🧄, zawierającego wysokie stężenie allicyny (220 ug/ml) na bakterie jamy ustnej - 13 szczepów Gram-dodatnich i 6 Gram-ujemnych oraz jeden gatunek grzybów 🍄 Zahamował on wzrost i zabił większość badanych mikroorganizmów 🦠, przy czym najwrażliwsze były szczepy Gram-ujemne. Czosnek 🧄 ogółem posiada działanie przeciwgrzybicze 🍄🚫, przeciwwirusowe 🦠🚫 i przeciwpierwotniakowe 🚫

Istnieje wiele procesów fizjologicznych, na które ma wpływ allicyna: synteza RNA lipidów, obniżenie stężenia lipidów u ssaków 🐀🐁 czy agregacja płytek krwi 🩸

Najsilniejszą aktywność przeciwdrobnoustrojową 🦠 daje świeży czosnek 🧄, następny po nim jest liofilizowany. Temperatura 🌡 suszenia oraz czas ⏳ wywierają znaczący wpływ na zawartość aktywnych składników, odpowiadających za hamowanie wzrostu drobnoustrojów 🦠 Świeży czosnek 🧄 oraz proszek czosnkowy 🧄, dzięki połączonej sile działania przeciwutleniającego i przeciwdrobnoustrojowego 🦠🚫, są potencjalnie przydatne w konserwowaniu produktów mięsnych. 

 

Działanie przeciwnowotworowe 🦞🚫

Czosnek 🧄 ma działanie przeciwzapalne 🔥🚫, przeciwnowotworowe 🦞🚫 oraz przeciwutleniające. To powoduje, że 🧄 i jego preparaty są stosowane już od dziesięcioleci w leczeniu raka 🦞 prostaty i łagodzeniu łagodnych objawów jej przerostu.

Dzięki obecności allicyny, czosnek 🧄 wykazuje właściwości antyproliferacyjne. Ochrona czosnku przed rakiem 🦞 polega na aktywacji szeregu mechanizmów, w tym chociażby blokowanie przed powstawaniem nitrozoamin (związków karcynogennych 🦞). Warzywo to 🧄 obniża także możliwości bioaktywacji czynników rakotwórczych 🦞

Apoptoza to programowana śmierć ☠️ komórki. Jest procesem kontrolowanym genetycznie, aczkolwiek komórka aktywnie uczestniczy w autodestrukcji poprzez odpowiedź na sygnały środowiskowe. Allicyna wykazuje wpływ na syntezę i przetwarzanie DNA (materiału genetycznego) oraz przebieg apoptozy. Zbadano chemoprewencyjne działanie allicyny na wzrost komórek nowotworowych 🦞 pochodzenia mysiego 🐁 i ludzkiego 🕺🏼 Związek ten hamuje ich proliferację oraz pobudza apoptozę. Stąd też wynikają przeciwnowotworowe 🦞🚫 właściwości czosnku 🧄

Makrofagi odgrywają ważną rolę w obronie ⚔️ organizmu gospodarza przed nowotworami 🦞 - skutecznie je zabijają i wytwarzają substancje, działające przeciwbakteryjnie 🚫, przeciwwirusowo 🦠🚫 oraz również chronią przed nowotworami 🦞 złośliwymi. Allicyna jest skutecznym immunomodulatorem aktywności wydzielniczej i komórkowej makrofagów.

Allicyna i jej siarczyn hamują proliferację oraz indukują apoptozę szeregu ludzkich komórek nowotworów 🦞 złośliwych: raka 🦞 piersi, pęcherza moczowego, jelita grubego, wątroby, prostaty, chłoniaka i skóry, z wyjątkiem białaczki. Ajoen to organiczny związek obecny w czosnku 🧄 - produkt rozpadu alliny (prekursora allicyny). Jest zaliczany do substancji o działaniu przeciwkancerogennym 🦞🚫, stosowany jako środek bakteriostatyczny 🧫. Ajoen w porównaniu z allicyną wykazuje aktywność hamującą proliferację i indukującą apoptozę ludzkich komórek białaczki szpikowej. Ostra białaczka szpikowa to choroba nowotworowa 🦞, charakteryzująca się znaczną opornością na chemioterapię 💊 i częstymi nawrotami. Związek ten (ajoen) wzmocnił hamujący wpływ dwóch leków 💊 chemoterapeutycznych, stosowanych w leczeniu tego rodzaju białaczki - cytarabiny i fludarabiny. 

 

Działanie przeciwutleniające

Olej sojowy wpływa na zwiększenie stabilności smaku czosnku 🧄 w trakcie jego gotowania, natomiast smak czosnku 🧄 przeciwdziała utlenianiu oleju. Na podstawie tego zjawiska wyciągnięto wniosek o bardzo silnej aktywności przeciwutleniającej skoncentrowanego aromatu czosnkowego 🧄 w warstwie olejowej. Ogółem cała roślina 🌱  wraz z jej wodnymi 💧 wyciągami wykazują bezpośrednie działanie antyoksydacyjne i zwiększają poziom w surowicy 🩸 dwóch enzymów o takich samych właściwościach: katalazy i peroksydazy glutationowej. Zdolność czosnku 🧄 do zwiększania poziomu peroksydazy glutationowej oraz innych enzymów wychwytujących ROS (reaktywne formy tlenu) stanowi klucz do ochrony przed szkodliwym działaniem promieniowania UV ☀️😎

W badaniach in vitro wykazano, że allicyna jest bardzo skutecznym antyoksydantem, wyłapującym wolne rodniki, zwłaszcza te hydroksylowe. Poza tym przyczynia się do hamowania produkcji nadtlenku przez ludzkie granulocyty (rodzaj leukocytów - krwinek białych). Ajoen razem z allicyną zapobiega powstawaniu tlenku azotu (NO), który jest pośrednio zaangażowany w peroksydację lipidów oraz agregację płytek krwi 🩸 - tworzenie się zmian miażdżycowych (proces aterogenny). W przypadku szczurów, którym sztucznie wywołano zapalenie wątroby, dostrzeżono znaczny wzrost peroksydacji lipidów i jednocześnie obniżone poziomy enzymów przeciwutleniających w chorym narządzie. Leczenie prowadzone z użyciem allicyny powstrzymało zachodzące zmiany, wykazując działanie hepatoprotekcyjne. Dodatkowo posiada ona właściwości antygenotoksyczne ☢️🚫 (nie dopuszcza do uszkodzeń na poziomie genowym). Natomiast doustne podawanie szczurom 🐀 z zatruciem wywołanym czterochlorkiem węgla (CCl4) oleju czosnkowego 🧄 wpłynęło na poprawę ich profilu lipidowego, obniżyło poziom peroksydacji lipidów oraz ochraniało wątrobę przed uszkodzeniem CCl4 tak samo efektywnie, jak witamina E.

Związki siarki obecne w świeżym czosnku 🧄 zdają się być nawet do 1000x silniejsze ❗️ jako przeciwutleniacze niż te znajdujące się w wyciągu z dojrzałego czosnku 🧄 Wodny 💧 ekstrakt otrzymany z 1 mg preparatu czosnkowego 🧄 jest tak samo skuteczny jako antyoksydant w porównaniu z 30 nmolami kwasu askorbinowego (wit C) lub 3,6 nmolami alfa-tokoferolu (wit E). Czosnek 🧄, a w szczególności zawarte w nim składniki chronią tkanki przed uszkodzeniem oksydacyjnym i poprawiają funkcje narządów, co zostało potwierdzone na różnych modelach zwierzęcych 🐁🐀 Dla przykładu, wodny💧 wyciąg z czosnku 🧄 chroni tkanki przed uszkodzeniem oksydacyjnym powodowanym przez nikotynę 🚬, jednocześnie poprawiając czynność nerek i naprawiając uszkodzenia histologiczne.

Wydaje się wysoce prawdopodobne, że wyciąg z czosnku 🧄, ze swoimi właściwościami przeciwutleniającymi i utleniającymi, może mieć potencjalną wartość terapeutyczną 💊 w ochronie wątroby przed uszkodzeniem oksydacyjnym z powodu niedokrwienia, prowadzącym do zwłóknienia. W jednym z badań, pacjent z ciężką postacią zespołu wątrobowo-płucnego, który nie przeszedł leczenia somatostatyną 💊 (hormon peptydowy, zmniejszający przepływ wtórny) i odmówił również przeszczepienia wątroby, wprowadził wysokie dzienne dawki sproszkowanego czosnku 🧄 do diety. Doświadczył przez to złagodzenia objawów oraz obiektywnej poprawy stanu ogólnego w przeciągu 18 miesięcy nieprzerwanego samoleczenia 💊

 

Obniżenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych ❤️

Na rozwój chorób sercowo-naczyniowych ❤️ ma wpływ wiele czynników, m.in. wysoki poziom cholesterolu, nadciśnienie i zwiekszona agregacja płytek krwi 🩸 

Działanie czosnku 🧄 w tym zakresie stanowiło główny kierunek badań już od dawna. Najwcześniej potwierdzoną właściwością czosnkowych 🧄 preparatów był wpływ na obniżenie ciśnienia (działanie hipotensyjne). Natężenie uzyskanego efektu różni się w przypadku różnych produktów (czosnek 🧄 w proszku, olej czosnkowy 🧄, ekstrakt) oraz zastosowanej obróbki (czosnek surowy, smażony 🍳 bądź gotowany). Oprócz działania hipotensyjnego czosnek 🧄 wykazuje aktywność przeciwutleniającą, zapobiega agregacji płytek krwi 🩸 oraz obniża poziom glukozy we krwi 🩸

Allicyna spowodowała poprawę profilu lipidowego u królików 🐇 z hiperlipidemią. Już nawet syntetyczna allicyna wykazuje działanie obniżające ⬇️ ciśnienie krwi, poziom insuliny oraz trójglicerydów u szczurów 🐀 karmionych fruktozą. Podobny wzmocniony efekt uzyskano w przypadku łącznego zastosowania allicyny i enalaprylu (leku 💊 na nadciśnienie) u szczurów 🐀 z hiperinsulinemią, hiperlipidemią i nadciśnieniem wywołanym także przez  podawanie fruktozy. Daje to możliwość skutecznego połączenia niefarmakologicznego podejścia z terapią lekową 💊

Miażdżyca to jedna z głównych, najczęściej występujących czynników ryzyka rozwoju nadciśnienia i chorób sercowo-naczyniowych ❤️ Czosnek 🧄 od wieków był stosowany jako lek 💊 na wysokie ciśnienie w Chinach oraz Japonii. Już wtedy doceniono jego potencjał przeciwnadciśnieniowy ⬆️🚫, a niedawno został oficjalnie uznany przez Japońską Agencję ds. Żywności i Leków 💊 za skuteczne panaceum na nadciśnienie. Czysty preparat allicyny jest w stanie wpływać na miażdżycę tętnic, nie tylko poprzez działanie przeciwutleniające, ale również przez inne mechanizmy, takie jak modyfikacja lipoprotein oraz hamowanie wychwytu i rozpadu LDL przez makrofagi.

Czosnek 🧄 spowodował znaczne obniżenie objawów hipercholesterolemii u królików na nią cierpiących - zmniejszenie zmian aorty i zawartości lipidów w istniejących płytkach tłuszczowych. Efekt był porównywalny do zastosowania gemfibrozylu (leku 💊 hipolipemicznego). W tym wypadku czosnek nie wpływał jednak na poziom trójglicerydów we krwi 🩸 W badaniu krzyżowym z pojedynczą próbą ślepą, 40 dorosłych z hipercholesterolemią przyjmowało albo placebo, albo olej z ryb z czosnkiem w kapsułkach (1200 mg) codziennie przez 1 miesiąc. Zastosowanie drugiego wariantu spowodowało 11% spadek poziomu cholesterolu całkowitego, 34% spadek poziomu trójglicerydów i 10% spadek poziomu LDL.

W innym badaniu zwrócono uwagę na wpływ czosnku 🧄 w proszku na poziom cholesterolu w surowicy 🩸, trójglicerydów, glukozy, białka oraz ciśnienia skurczowego krwi 🩸 u szczurów 🐀będących na diecie bogatej w cholesterol. Zauważono korzystny wpływ, objawiający się poprzez znaczne obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego w surowicy 🩸, trójglicerydów i ciśnienia krwi 🩸, czyli przeciwdziałanie dwóm powszechnym czynnikom ryzyka miażdżycy: hiperlipidemii oraz nadciśnieniu. Podobnie u ludzi na takiej bogatocholesterolowej diecie, którym wprowadzono suplementację czosnkiem 🧄 i osiągnięto zmniejszenie poziomu cholesterolu w surowicy 🩸 oraz zwiększenie aktywności fibrynolitycznej.

Kolejne z badań polegało na podawaniu szczurom 🐀 czosnku 🧄 i imbiru (także w postaci suplementów) przez okres 4 tygodni. Nastąpiło znaczące obniżenie poziomu glukozy we krwi 🩸  i cholesterolu całkowitego w surowicy 🩸 Zwłaszcza cholesterol był znacznie obniżony u tych zwierząt 🐀, którym podawano połączenie czosnku 🧄 i imbiru, w porównaniu do stosowania ich osobno, co wskazuje na wysoką skuteczność terapeutyczną 💊 takiej mieszanki.

Allicyna może być przydatna w leczeniu zaburzeń nadciśnienia płucnego, w tym pierwotnego nadciśnienia płucnego oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Dodatkowo związek ten wykazuje działanie rozszerzające naczynia krwionośne 🩸 płucne (przez to obniżające ciśnienie tętnicze płucne), co potwierdzono badaniami na kotach 🐈 i szczurach 🐀 Już niewielka dawka (14 mg allicyny) powoduje efektywne zmniejszenie rozkurczowego ciśnienia krwi 🩸 u pacjentów z ciężkim nadciśnieniem.

Choroby zapalne, do jakich należy np. miażdżyca, prowadzą do zakrzepicy wieńcowej. Agregacja płytek krwi 🩸 przyczynia się do pogłębiania miażdżycy tętnic, a na obniżenie zaawansowania tego procesu wpływa allicyna oraz inne związki siarkowe obecne w cebuli 🧅 Aktywność przeciwpłytkowa cebuli 🧅 dodatnio koreluje z wysoką zawartością siarki. Podobny efekt działania wykazuje czosnek 🧄w proszku oraz dodatkowo także właściwości przeciwzakrzepowe (podobnie czosnek 🧄 świeży, dojrzały czy nawet olej czosnkowy 🧄). In vitro potwierdzono skuteczność ekstraktów czosnkowych 🧄 w hamowaniu agregacji płytek krwi 🩸

 

Poprawa funkcji odpornościowych ⚔️ organizmu

Czosnek 🧄 wpływa hamująco na rozwój niektórych chorób, spowodowanych zaburzeniami odporności ⚔️ Wynika z tego, że wyciąg z dojrzałego czosnku 🧄 wykazuje działanie immunomodulacyjne. Działanie to powoduje modulację produkcji cytokin - mediatorów stanu zapalnego 🔥 

Czynnik jądrowy KB (NF-KB) jest głównym czynnikiem transkrypcyjnym. Odgrywa on kluczową rolę w ekspresji genów, kontrolujących odpowiedź immunologiczną. NF-KB jest silnie zaangażowany w aktywację i regulację cząsteczek związanych z chorobami zapalnymi 🔥 i nowotworami 🦞 Wpływa na zwiększenie ekspresji genów niektórych cytokin. Komórki nabłonkowe odgrywają istotną rolę w powstawaniu zapalenia jelit, natomiast allicyna posiada właściwości przeciwzapalne 🔥🚫 Hamuje ona spontaniczne oraz indukowane wydzielanie prozapalnych 🔥 cytokin i chemokin z komórek nabłonkowych jelit.

Badania wykazały, że suplement zawierający w składzie allicynę może zapobiec atakowi wirusa 🦠 przeziębienia. 146 ochotników przydzielono losowo do grupy otrzymującej placebo bądź suplement czosnkowy 🧄 zawierający allicynę. Grupa stosująca suplement przyjmowała 1 kapsułkę 💊 przez okres 12 tygodni. Przeziębienie w przypadku osób leczonych substancją aktywną dotknęło o wiele mniej osób niż w przypadku grupy placebo. Grupa placebo znacznie dotkliwiej odczuła przebieg przeziębienia - więcej dni prowokowanych wirusowo 🦠 oraz dłuższy czas trwania objawów 🤧

 

Wpływ na profil lipidowy

Ekstrakty z czosnku 🧄 mają właściwości hipoglikemizujące (obniżające poziom glukozy we krwi 🩸) oraz hipocholesteremiczne. Allicyna obniża poziom cholesterolu całkowitego i trójglicerydów w surowicy 🩸, przez co zapobiega powstawaniu blaszek miażdżycowych, agregacji płytek krwi 🩸 oraz powoduje zmniejszenie ciśnienia krwi 🩸 Badania przeprowadzone na szczurach 🐀 albinosach wykazały, że podawanie im przez okres 4 tygodni zarówno surowego, jak i gotowanego ekstraktu z czosnku 🧄 poskutkowało utratą masy ciała tych zwierząt 🐀

Zaleca się, aby dziennie spożywać 4g świeżego czosnku, to jest 1-2 ząbki 🧄 To taki prosty zdrowy nawyk, który każdy powinien wprowadzić do swojej diety. Pamiętajcie o wybieraniu czosnku tego pochodzącego z Polski 😉

 

Źródła:

1. https://naturalnieozdrowiu.pl/napoj-z-kurkumy-czyli-najzdrowszy-drink-swiata/

2.Kwiecień M., Winiarska-Mieczan A.: Czosnek jako zioło kształtujące właściwości prozdrowotne. Probl Hig Epidemiol 2011, 92(4): 810-812.

3.Rahman S. M.: Allicin and Other Functional Active Components in Garlic: Health Benefits and Bioavailability. International Journal of Food Properties 2007, 10(2): 245-268.

4.Rana V. S., Pal R., Vaiphei K., Sharma K. S., Ola P. R.: Garlic in health and disease. Nutrition Research Reviews 2011, 24: 60-71.