Cukier dodaje naszemu życiu słodyczy, jednak oprócz tego oraz pustych kalorii nic więcej. Czym w takim razie możemy go zastąpić, żeby to zmienić? Oto kilka przykładów.
ASPARTAM ![]()
To chyba najbardziej kontrowersyjna substancja słodząca i wzmacniająca smak
, aczkolwiek strach
związany z jej spożyciem jest niepotrzebny. Bezpieczeństwo stosowania aspartamu zostało potwierdzone wśród różnych grup ludności
Wszelkie szokujące i niepokojące wyniki badań, dotyczące skutków spożywania tej substancji zostały przeprowadzone na zwierzętach (szczurach
), którym podawana dawka aspartamu znacznie przekraczała tę możliwą do spożycia przez ludzi
Jedynie osoby chore na fenyloketonurię muszą go unikać ![]()
Aspartam jest 200
razy słodszy od sacharozy
(cukru stołowego
). Dopuszczalna dawka dzienna, bezpieczna do spożycia
wynosi 40 mg/kg m. c. Najlepiej stosować go w temperaturze pokojowej ![]()
ACESULFAM K
Podobnie jak aspartam jest 200 razy słodszy od sacharozy
Jego duża zaleta to z pewnością stabilność chemiczna w wysokich temperaturach ![]()
Poza tym słodzik ten w 99% jest wydalany z moczem w postaci niezmienionej oraz nie kumuluje się w organizmie ![]()
Dopuszczalne dzienne spożycie acesulfamu K wynosi 15 mg/kg m. c.
SUKRALOZA
Słodzik ten jest 300-800 razy słodszy od sacharozy
Sukraloza zachowuje stabilność w wysokich temperaturach
i w większości jest usuwana z organizmu w postaci niezmienionej. Dopuszczalne dzienne pobranie
zostało ustalone na poziomie, podobnie jak acesulfam - 15 mg/kg m. c.
STEWIA
Stewia to roślina
pochodząca z Paragwaju
i Brazylii
Swój słodki smak zawdzięcza glikozydom stewiolowym, które to są ponad 300 razy
słodsze od sacharozy
Stewia charakteryzuje się zerową kalorycznością oraz termostabilnością
(nadaje się do gotowania, pieczenia). Oto jeszcze kilka innych jej zalet:
- hamuje wchłanianie glukozy
- obniża ciśnienie tętnicze u osób z nadciśnieniem
- wykazuje działanie przeciwbakteryjne oraz hamuje proces powstawania płytki nazębnej

- stanowi dodatkowe źródło pierwiastków śladowych (w przeciwieństwie do białego cukru
) - polecana dla diabetyków

Stewię możemy zakupić w formie suszu z liści
, tabletek, koncentratów i proszków. Jedyną chyba jej wadą jest wysoka cena ![]()
...
KSYLITOL
Jest to substytut cukru
, inaczej cukier brzozowy
(ponieważ jest otrzymywany z drewna brzozowego
), o intensywności słodkości takiej samej jak cukier stołowy
Posiada aczkolwiek przyjemny, odświeżający, miętowy
posmak, niski indeks glikemiczny (IG=13) oraz ok. 2x mniejszą kaloryczność niż cukier
Jeżeli chodzi o korzyści zdrowotne, to również jest ich sporo:
- zapobiega powstawaniu próchnicy
- posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe

i przeciwgrzybicze 
- łagodzi stany zapalne
- pomaga w utracie masy ciała
- stabilizuje glikemię (poziom glukozy we krwi) oraz obniża poziom insuliny
- spowalnia opróżnianie żołądka
-zwiększa mineralizację kości
- zapobiega suchości błon śluzowych jamy ustnej
- użyteczny podczas odbudowywania zasobów energetycznych (glikogenu) po wyczerpujących ćwiczeniach fizycznych


Bezpieczna dzienna dawka:
- 100 g dorośli
(jednorazowo 20-50 g - zapobiega przeczyszczeniu
) - 45 g dzieci

ERYTRYTOL (ERYTROL)
Kolejny z zamienników cukru
Jest słodki praktycznie tak samo jak cukier stołowy
(cukier ok. 30% słodszy, dlatego erytrytolu można stosować trochę więcej), ale za to posiada kaloryczność ponad 10x niższą
Dodatkowo jego indeks glikemiczny wynosi zero - nie ma więc przeciwwskazań do używania go przez osoby chore na cukrzycę
Erytrytol wydalamy z moczem w 90% w postaci niezmienionej (nawet w przypadku nadużycia niestraszna nam biegunka
czy wzdęcia ![]()
). Nie stanowi również pożywki dla bakterii nazębnych (chroni przed powstawaniem próchnicy
). Można stosować go do pieczenia/gotowania ![]()
Erytrytol jest substancją występującą w naturze
Znajdziemy go w niewielkich ilościach w wielu owocach (m.in. melonach i gruszkach
), niektórych porostach i wodorostach, grzybach
czy czerwonym winie ![]()
MALTITOL
Jest to słodzik należący do tej samej grupy, co ksylitol i erytrytol. Posiada właściwości zbliżone do sacharozy
m.in. podobny smak oraz poziom słodkości, ale wyróżnia go o połowę niższa kaloryczność. Maltitol jest odporny na działanie wysokich temperatur
, dlatego też bez żadnych obaw można go stosować podczas pieczenia czy gotowania. Poza tym:
- nie powoduje próchnicy

- jest odpowiedni dla osób chorych na celiakię, cukrzycę
, z nietolerancją laktozy 
bądź glutenu 
- przydatny podczas diety redukcyjnej
(dla osób odchudzających się)
Bezpieczna dzienna dawka: max 50 g, nadmierne ilości tego słodzika mogą skutkować dolegliwościami pokarmowymi takimi jak np. bieguna ![]()
Bibliografia:
1. Koszowska A., Dittfeld A., Nowak J., Brończyk-Puzoń A., Gwizdek K., Bucior J., Zubelewicz-Szkodzińska B.: Cukier - czy warto go zastąpić substancjami słodzącymi? Nowa Medycyna 2014, 1: 36-41.
2. Zdrojewicz Z., Kocjan O., Idzior A.: Substancje intensywnie słodzące - alternatywa dla cukru w czasach otyłości i cukrzycy. Medycyna Rodzinna 2015, 2(18): 89-93.